SANKTUARIA KRESOWE - ŁUCK, WILNO

ŁUCK

Łuck na Ukrainie. Miasto nad rzeką Styr, dawna stolica Wołynia. Tu czczony był w kościele Dominikanów obraz Matki Boskiej Różańcowej. Obraz ten biskup B. Maciejowski dostał w darze od papieża Klemensa VIII. Obraz był koronowany w 1749 r. W 1794 r. w wielkim pożarze miasta kościół spłonął. Obraz jednak został uratowany i umieszczony  w jedynym ocalałym kościele Jezuitów. Niestety obraz spłonął w  następnym pożarze, w 1925 r.

Koronatka Matki Boskiej Łuckiej  1749 r.

WILNO

Ostra Brama

W kaplicy Ostrej Bramy w Wilnie czczony jest wizerunek  Matki Boskiej Miłosiernej, przedstawiający Maryję w półpostaci ze skrzyżowanymi rękami na piersiach. Namalowany na dębowych deskach w XVII w. obraz początkowo wisiał wprost na murze, tak jak poprzedni zmówiony przez Aleksandra Jagellończyka. Dopiero później znalazł się w kaplicy nad bramą, w 1671 r. otrzymał kute srebrne, pozłacane sukienki oraz aureolę o 42 promieniach oraz u dołu księżyc. Uroczysta koronacja odbyła się jednak dopiero w 1927 r. Z tej okazji wybito liczne medaliki, ale medaliki MB Ostrobramskiej były emitowane już o wiele wcześniej. Najwięcej znanych pochodzi z XIX w. Na rewersie często widzimy nieistniejącą już kapliczkę Jezusa Miłosiernego na Snipiszkach zniszczoną przez komunistów.

1. litery M.P M.O na pierwszym medaliku to skrót Najświętsza Panna Maria Ostrobramska, XIX w.

2. XIX/XX w.

3- 4. sygnowany, Paweł Bitschan.XIX w.

5.  srebro, sygnowany Aleksander Magnus XIX w.

6. srebro, sygnowany F.J? (nieznany rytownik), na rewersie AR 84 (Antoni Rykert?)  XIX w.

SANKTUARIA MARYJNE - SZCZYRZYC, TARNOBRZEG, TULIGŁOWY

SZCZYRZYC

Medalik aluminiowy, jednostronny, między 1939 a 1984 r.

W kościele św. Stanisława czczona jest Dobrotliwa Matka Boża, Patronka Ziemi Szczyrzyckiej. (Podhale) . Cudowny wizerunek  Maryi z Dzieciątkiem pochodzi z XVII w. Opiekę nad sanktuarium sprawują OO. Cystersi. Pierwszej koronacji, koronami zwykłymi dokonał w 1939 r. arcybiskup krakowski Adam Sapiecha, koronami papieskimi,  w imieniu Jana Pawła II , prymas Józef Glemp w 1984  r.

TARNOBRZEG

W kościele Dominikanów p.w. Wniebowzięcia Matki Bożej czczony jest obraz Matki Boskiej Dzikowskiej. Tarnobrzeg jest miastem założonym przez rodzinę Tarnowskich właśnie na terenie dóbr Dzików. Obraz szkoły flamandzkiej przedstawia Świętą Rodzinę we wnętrzu. Pierwotnie niewielkich rozmiarów obraz wisiał na dzikowskim zamku w jednej z komnat, następnie w zamkowej kaplicy. Od XVII w. zaczął odbierać publiczny kult w kościele. Koronowany trzykrotnie. Pierwszy raz w 1904 r., a następnie po kradzieżach koron w 1933 r. i w 1966 r. 

Medalik aluminiowy z 1966 r.

TULIGŁOWY

 Mniej znane sanktuarium w Diecezji Przemyskiej. Historia związana jest z najazdami tatarskimi w XIV i XVII w. Czczony jest tu wizerunek Matki Bożej Niepokalanej z Dzieciątkiem. Sanktuarium ograbione w czasie reform józefińskich w 1782 r. straciło na znaczeniu.

Koronacja nastąpiła dopiero w 1909 r. Na koronację wybito medaliki.

                                                Koronatka 1909 r

SANKTUARIUM - BOREK STARY, GDAŃSK-STANISŁAWÓW

BOREK STARY

Medalik z końca XIX w.

Sanktuarium Matki Bożej Boreckiej położone jest niedaleko Rzeszowa. Czczona jest tam ikona Matki Boskiej Różańcowej . Obraz kwadratowy 59x59 cm , na desce lipowej przywędrował w XIII w. ze wschodu.  W roku 1387 sanktuarium nawiedziła królowa Jadwiga, dziś święta. Obraz koronowano w 1919 r.     

GDAŃSK -  STANISŁAWÓW

Koronatka

W rzymskokatolickiej Parafii św. Piotra i Pawła,  w Gdańsku,  ul. Żabi Kruk 3,  znajduje się czczony  obraz Matki Boskiej Stanisławowskiej.  Wizerunek przywieziony ze Stanisławowa w 1946 r. związany jest z wiernymi obrządku ormiańskiego. XVII wieczna kopia jasnogórskiego obrazu została namalowana na zamówienie pisarza gminy ormiańskiej w Stanisławowie - Doniga. Po tym jak został on cudownie wyleczony ze ślepoty.  Koronacja obrazu odbyła się w 1937 r.
I następny medalik z okazji koronacji, zdjęcie od kolegi Szukacza.

 

SANKTUARIA MARYJNE - PRZEMYŚL I SIERPC

PRZEMYŚL

Koronatka 1762 r. , brąz złocony.

W Przemyślu czczony jest wizerunek Matki Boskiej Jackowej. Legenda mówi, że wizerunek  - alabastrową figurkę Matki Boskiej z dzieciątkiem ocalił przed Tatarami św. Jacek Odrowąż . Uciekając z Kijowa miał zabrać z kościoła Najświętszy Sakrament, gdy usłyszał głos „Jacku, Syna zabierasz, a mnie zostawiasz?”. Święty tłumaczył, ze figura jest za ciężka, wtedy usłyszał „weź mnie ze sobą, a mój Syn ulży tobie”. Więc zabrał św. Jacek oboje.  Wizerunek trafił do Przemyśla na początki XVI w. i od początku słynął łaskami. Koronowany w 1762 r. (Inne źródła podają 1766 r., ale na medaliku ewidentnie figuruje 1762).  W 1986 r. obchodzono 200-lecie przebywania wizerunku w katedrze przemyskiej. W katalogu Rewolińskiego znajdziemy koronatkę pod nr. 677

SIERPC

W sierpeckim klasztorze sióstr benedyktynek znajduje się cudowna figura Matki Bożej Ksieni Sierpeckiej. Gotycka rzeźba drewniana ma 120 cm wysokości, powstała w końcu XIV w. Kult łaskami słynącej figury zaczął szerzyć się w końcu następnego wieku. Koronacji dokonał kardynał Macharski w 1983 r., co zbiegło się z 500-leciem kultu Matki Boskiej Sierpeckiej. Wybito wtedy okazjonalne medaliki.

SANKTUARIA - KOCHAWINA

GLIWICE – KOCHAWINA

 

Koronatka

Obraz Matki Boskiej Kochawińskiej znajduje się obecnie w kościele  św. Bartłomieja w Gliwicach. Przywieźli  go do Starej Wsi oo. Jezuici w 1944 r. z obawy przed zniszczeniem przez władze radzieckie. Pochodzi z XVII w. i jest kopią obrazu Matki Bożej Śnieżnej z Rzymu.  Tradycja wiąże początek kultu z objawieniem Anny Wojankowskiej z Żydaczowa. U stóp tego obrazu doznał uzdrowienia jako roczne dziecko , w 1818 r., późniejszy kardynał Albin Dunajewski.  Znany jest medal wydany na pamiątkę uzdrowienia. (Rewoliński 515) Koronacja nastąpiła w 1912 r. Medaliki były prawdopodobnie emitowane zarówno na 100 lecie objawień, jak i na 250 lecie, na koronację i później.

Medalik aluminiowy, między 1912 a 1939 r.

CO TO JEST KORONATKA?

KORONATKI

         Szczególnym rodzajem medalików pochodzących z sanktuariów są koronatki. Koronatki to medale i medaliki bite z okazji koronacji cudami słynących wizerunków, były specjalnie poświęcane przez papieża i często z ich noszeniem związane były odpusty. Obrzęd koronacji wprowadził w Kościele papież Urban VIII w 1631 r.

Pierwsza koronacja, koronami papieskimi,   w Polsce odbyła się w Częstochowie w 1717 r.  Obraz był jeszcze dwa razy rekoronowany w 1910 i w 1966 r.  Znany jest medal koronacyjny. Nie miał jednak takiego medalika w swoich zbiorach T. Rewoliński. Zostawił nam tylko opis. Na awersie medalu (medaliku?) wizerunek Matki Boskiej z Dzieciątkiem , w sukni w gwiazdy, w koronach z pojedynczym kolistym nimbem. Napis: B.V. CZESTOCHOVIEN IN REGNO POLONIAE.  Rewers: napis od góry w 9 rzędach : CHRISTOPHORUS IOAN. IN SLUP. SZEMBEK. PROTUNC CHELMEN. SOLENNI RITU CORONAVIT IMAGEM TRAUMATURGIS MATRIS DEI MARIAE IN CLARO MONTE CZESTOCHOVIEN A DNI 1717 DIE 8VA SEPTEM, pod napisem herb Szembeków z mitrą i kapeluszem kardynalskim.

Znamy też z opisu i znalezisk koronatki z innych sanktuariów. Najciekawsze są oczywiście te z XVIII w.

Koronatki Matki Boskiej Berdyczowskiej. Z okazji koronacji tego obrazu wybito wiele medali i medalików w złocie, srebrze, brązie i cynie. Koronacja odbyła się 16 lipca 1756 r. T. Rewoliński zamieszcza w katalogu osiem medalików, z czego siedem ma identyczny napis w otoku awersu: „

CORONATA BVM BERDICZOV 8 BENEDICTO XIV.1756 16 IULII. W środku bardzo podobne wizerunki Matki Boskiej Berdyczowskiej. Natomiast rewersy są różne.

Ciekawa jest historia koronatki Matki Boskiej Białynickiej. Medaliki wybito w Rzymie w 1756 r. tuż po wyrażeniu zgody na koronację przez papieża Benedykta XIV, jednakże do koronacji doszło dopiero w 1761 r.

Koronatka Matki Boskiej Chełmskiej z 1765 r. Medalik jak podaje K. Prożogo, w „Katalogu chełmskich medalików religijnych”,   był okrągły, o średnicy 33 mm., wybity w złocie, srebrze, cynie i brązie. Na awersie umieszczono wizerunek Matki Boskiej z Dzieciątkiem na prawym ramieniu, w koronach. Po obu stronach, przy głowach greckie inicjały MP-OY (Matka Boża) i I-XC (Jezus Chrystus) w otoku napis S.M. CH-ELMIENSIS. Na rewersie umieszczono koronę z krzyżykiem , w otoku napis : CORONATA . ANNO .1765 .  DIE . 15 .7BRIS (Koronowana roku 1765 dnia 15 września).

Bardzo ciekawa jest koronatka Matki Boskiej Krakowskiej na Piasku. Jest jednocześnie medalikiem patriotycznym . Awers przedstawia wizerunek Matki Boskiej z sanktuarium wokół którego jest napis „ KORONACYA  N.P.M. KRAKOWSKIEJ KRÓL. POL. NA PISKU ***” Rewers zaś przedstwia koronę z krzyżem, pod nią D.8WRZEŚ.1883 i sygnatura M.K. (Mieczysław Kurnatowski), a w otoku napis: „POLSKA KORONA SRODZE UTRAPIONA* BŁAGALNIE DO CIĘ WYCIĄGA RAMIONA*

W Polsce mamy wiele koronowanych wizerunków , samych wizerunków maryjnych ponad sto sześćdziesiąt,  w tym 27 w XVIII w.